هوالجمیل

کل معاملات دنیا از دیدگاه حضرت امام جعفر صادق(ع) 

نقل از کتاب مصباح الشریعه صفحۀ 5

متن حدیث:

 و  قال الصادق ع أصول المعاملات تقع على أربعة أوجه معاملة الله و معاملة النفس و معاملة الخلق و معاملة الدنيا و كل وجه منها منقسم على سبعة أركان أما أصول معاملة الله تعالى فسبعة أشياء أداء حقه و حفظ حده و شكر عطائه و الرضا بقضائه و الصبر على بلائه و تعظيم حرمته و الشوق إليه و أصول معاملة النفس سبعة الخوف و الجهد و حمل الأذى و الرياضة و طلب الصدق و الإخلاص و إخراجها من محبوبها و ربطها في الفقر و أصول معاملة الخلق سبعة الحلم و العفو و التواضع و السخاء و الشفقة و النصح و العدل و الإنصاف و أصول معاملة الدنيا سبعة الرضا بالدون و الإيثار بالموجود و ترك طلب المفقود و بغض الكثرة و اختيار الزهد و معرفة آفاتها و رفض شهواتها مع رفض الرئاسة فإذا حصلت هذه الخصال في نفس واحدة فهو من خاصة الله و عبادة المقربين و أوليائه حقا 0

ترجمه :

امام صادق (ع) فرمودند : کل معاملات دنیا بر چهار قسم است : یکی معاملۀ خلائق با خالق ؛ دوم معاملۀ خلائق با نفس خود ؛ سوم معاملۀ خلائق با یکدیگر ؛ چهارم معاملۀ هریک از خلائق با دنیا.

اما ارکان معاملۀ خلائق با خدایتعالی به هفت چیز است: اول ادا کردن حقوق الهی مثل نماز ، روزه ،زکات و غیره ؛ دوم حفظ حدود الهی و تجاوز ننمودن از حدود شرع ؛ سوم در همه حال راضی و شاکر بودن ؛ چهارم راضی بودن به قضای الهی مثل فقر و غنا و صحت و مرض و غیره ؛ پنجم صبر کردن بر بلایا و سختیها ؛ ششم تعظیم و بزرگ داشتن حرمت الهی در جمیع جهات؛  هفتم شوق لقای الهی و آرزوی لقای رحمت فراوان.

و اما اصول معاملۀ آدمی با نفس خود نیز هفت نوع است : اول جهاد با نفس و غلبه بر آن ؛ دوم همیشه از نفس هراسان بودن ؛ سوم رنج کشیدن در عبادت و ریاضت داشتن ؛ چهارم ملازم صدق و راستی بودن ؛ پنجم خلوص اعمال و گفتار و کردار ؛ ششم دور داشتن نفس از لذات و خواهشها ؛  هفتم بستن نفس به تحصیل کمالات علمی و عملی و آماده کردن خود برای فقر.

و اما اصول معاملۀ خلائق با یکدیگر نیز هفت چیز است: اول حلم و بردباری هنگام صدور ناملایمات از دیگری و عفو و گذشتن از او؛ دوم تواضع و فروتنی با مردم ؛ سوم سخاوت داشتن ؛ چهارم شفقت و مهربانی با دیگران ؛ پنجم نصیحت آنها ؛ ششم به صفت عدل موصوف بودن ؛ هفتم ملازم انصاف با مردم بودن.

و اما اصول معاملۀ هر شخص با دنیا نیز هفت است : اول ، به اندک از دنیا راضی بودن ؛ دوم خرج کردن دارائی خود در راه خیر ؛ سوم طلب نکردن آنچه نیست ؛ چهارم  دشمنی و نفرت از مال زیاد و دوست داشتن اندک ؛ پنجم رغبت داشتن به ترک دنیا و زهد؛ ششم از آفات دنیا غافل نبودن و به آن آفات علم داشتن ؛ هفتم ترک ریاست و مقام دنیوی.

پس هرگاه این خصلتها آنچنان که باید حاصل شد پس آن مؤمن از خواص است و از بندگان مقرب الهی است.

والسلام - قم - محمد حسین صادقی

آخرین روز سال 1427 قمری